logo

BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TRÁCH NHIỆM KHÔNG CHỈ CỦA RIÊNG AI

24/01/2018

 

ThS. Hoàng Thị Định

Khoa Vệ sinh và Sức khỏe trường học

Viện Sức khỏe nghề nghiệp và Môi trường

 

Theo thống kê trên thế giới, mỗi năm có 6 triệu em trai và 4 triệu em gái có liên quan trực tiếp đến bạo lực học đường. Trên thực tế, con số này đang ngày càng gia tăng, bạo hành trường học đang dần trở thành vấn nạn, thànhvấn đề chung của giáo dục quốc tế.

Trong thực tế, học sinh bị bạo lực, hành hạ, xâm hại thường chịu nhiều hậu quả tai hại, ảnh hưởng đến thể chấtở những mứcđộ khác nhau. Những vết thương về mặt thể xác có thể lành nhưng những vết hằn trong tâm lý của các em rất nặng nề khó có thể xoá bỏ. Nó để lại những dư chấndai dẳngảnh hưởngđến học tập, đời sống. Các em sẽ luôn có cảm giác sợ hãi, không chịu đến trường, lo lắng, mất ngủ, tìm cách đối phó, lâu dài sẽ bị stress, rối loạn tâm thần, học hành sa sút, thậm chí muốn tự tử…Không những thế, nó cònđể lại những hệ quả lâu dài về mặt xã hội khi nhiều nghiên cứuđã chỉ ra rằng: những đứa trẻ từng bị bạo lực, lạm dụng khi lớn lên có nguy cơ tiếp diễn bạo lực đối với người khác.

  1. Tình hình bạo lực học đường

Thế giới và khu vực

Mỹ là quốc gia đáng báo động về tình trạng bạo lực học đường. Có quá nhiều vụ nổ súng trong trường học. Theo thống kê của cơ quan quản lý giáo dục nước này, năm 2009 có 12,4% tỷ lệ học sinh đánh nhau thậm chí gây thương tích nặng cho người khác tại trường học. Đáng sợ hơn, có 5,9% học sinh có mang theo vũ khí sát thương như dao, súng…khi tới trường. Đặc biệt là tỷ lệ bạo lực liên quan đến nữ học sinh ngày càng cao.

Tại Queensland, Australia cũng cho biết tình hình bạo lực học học đường ở các nước này cũng gia tăng một cách đáng sợ. Riêng năm 2008, 2009 đã có tới 55.000 học sinh trong đó gần một nửa là nữ bị đình chỉ học tập vì liên quan đến vấn đề bạo lực.

Tại Nam Phi, Cao ủy nhân quyền Nam Phi đã thấy rằng 40% trẻ em được phỏng vấn nói rằng chúng từng là các nạn nhân của tội phạm tại trường học. Chỉ 23% học sinh cảm thấy an toàn khi đặt chân tới lớp. Nam Phi được liệt vào trong những quốc gia có hệ thống trường học nguy hiểm nhất thế giới, nên không có gì quá ngạc nhiên khi bạo lực học đường chiếm một tỷ lệ rất cao ở đất nước này.

Tại Nhật Bản, một cuộc điều tra của Bộ giáo dục cho thấy các học sinh tại trường công có liên quan tới một số vụ bạo lực năm 2007 là: 52,756 trường hợp, tăng khoảng 8000 vụ so với năm trước đó. Trong đó có 7000 vụ, các giáo viên là đối tượng bị tấn công.

Tại Philippines, trung tâm hỗ trợ bạo lực quốc gia đã được thành lập vài năm qua và hoạt động như một cơ quan chính phủ.Tình trạng bạo lực học đường ở đất nước này rất đáng báo động.Đặc biệt tại đây, các vụ bạo lực có nguyên nhân khá nhiều vì yếu tố bất đồng tôn giáo ở học sinh.Vì thế, chính phủ Philippines đã phải xây dựng cả một chiến lược rộng lớn để giải quyết vấn đề này.

 

Tại Việt Nam

Ở Việt Nam, trong khoảng 10 năm trở lại đây, các vụ bạo lực học đường xuất hiện thường xuyên và được cập nhật trên các kênh thông tin đại chúng. Trong hội thảo về giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức, lối sống, phòng chống tội phạm, bạo lực học đường do Bộ GD-ĐT tổ chức ngày 25-11-2009 tại Hà Nội đã thống kê từ 38 Sở GD-ĐT gửi về bộ từ năm 2003 đến năm 2009 có tới hơn 8.000 vụ học sinh tham gia đánh nhau và bị xử lý kỷ luật. Gần đây xảy ra nhiều vụ bạo lực học đường như: nữ sinh tụ tập đánh nhau hội đồng, làm nhục bạn; nam sinh dùng dao, kiếm, mã tấu chém nhau ngay trong trường học. Ở nhiều nơi, do mâu thuẫn trong tình bạn, tình yêu đã dùng dao rạch mặt bạn, đâm chết bạn giữa sân trường,…Bộ GD-ĐT cho rằng những giá trị đạo đức trong xã hội đang thay đổi nhanh, trong khi việc ứng phó của ngành giáo dục không theo kịp.

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, năm học 2009 – 2010 trên toàn quốc đã xảy ra khoảng 1.598 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và ngoài trường học, nhiều vụ có tính chất nguy hiểm, gây thương tích thậm chí tử vong (năm học 2009-2010 xảy ra 7 vụ, năm học 2010-2011 xảy ra 4 vụ học sinh đánh nhau dẫn đến chết người ở trong và ngoài trường học). Các nhà trường đã xử lý kỷ luật khiển trách 881 học sinh, cảnh cáo 1.558 học sinh, buộc thôi học có thời hạn (3 ngày, 1 tuần, 1 năm học) 735 học sinh. Theo số lượng trường học và học sinh hiện nay thì cứ 5.260 học sinh lại xảy ra một vụ đánh nhau, và cứ 9 trường học lại xảy ra một vụ đánh nhau. Cứ 10.000 học sinh thì lại có 1 học sinh bị kỷ luật khiển trách, cứ 5.555 học sinh thì lại có 1 học sinh bị kỷ luật cảnh cáo vì đánh nhau, cứ 11.111 học sinh thì có 1 học sinh bị buộc thôi học có thời hạn vì đánh nhau.

Theo thống kê của Viện KSNDTC, nếu năm 1986 có 3.607 người chưa thành niên phạm tội bị phát hiện thì đến năm 1996, con số này là 11.726 em. Trung bình mỗi năm, trên cả nước có 4.746 người chưa thành niên phạm tội bị phát hiện. Sự gia tăng đột biến của tệ nạn ma tuý học đường ngày càng trở thành vấn đề nhức nhối. Nếu như năm 2004, chỉ có 600 học sinh, sinh viên nghiện ma tuý, thì đến năm 2007, con số này đã tăng lên 1.234 học sinh, sinh viên.

 

  1. Nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường

Nguyên nhân xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của học sinh

Bạo lực học đường bắt nguồn từ đặc trưng tâm lý. Giai đoạn phổ thông,các em có sự thay đổi rất nhanh về tâm sinh lý. Những hành vi bạo lực thường để thể hiện bản thân, khẳng định và phá cách của lứa tuổi thanh thiếu niên. Nhiều em có hành vi bạo lực do rơi vào các rối loạn về hành vi và cảm xúc ở lứa tuổi này. Hơn nữa, do sự phát triển thiếu toàn diện, thiếu hụt về nhân cách, thiếu khả năng ứng xử của bản thân và sự non nớt trong kĩ năng sống, sai lệch trong quan điểm sống dẫn đến thái độ sai trong nhận thức và hành động

Nguyên nhân từ gia đình

Nhiều em sống trong gia đình thường xuyên có bạo lực, bố mẹ suốt ngày mắng chửi, đánh nhau, bố mẹ nghiện ngập…nên ngay từ nhỏ đã tiêm nhiễm vào đời sống tinh thần các em tính bạo lực,sẵn sàng chống đối. Nhiều em có gia đình ly tán, gia đình không có sự chăm sóc hoặc thiếu hụt chăm sóc của cha mẹ cũng là nguyên nhân tạo cho các em sự hụt hẫng, khó khăn trong công việc định hướng nhân cách và thường có xu hướng bất cần,muốn khẳng định, chỉ cần có cơ hội xấu là bộc phát và có hành vi hung hãn, đánh nhau.

Nguyên nhân từ nhà trường

Có thể khẳng định,nguyên nhân bạo lực học đường, một phần trách nhiệm về nhà trường. Do lượng kiến thức quá tải, nên học sinh không theo kịp được chương trình. Trò càng học càng đuối.Và khi cảm thấy cái sự học khó khăn,học mãi không vào,đâm chán. Chúng phá phách, bỏ học rủ nhau đi chơi, yêu sớm hoặc tìm đến ma túy, thanh toán nhau bằng hung khí. Vàthực tế trò tự tung tự tác, bao che cho nhau, vào hùa nhau làm việc xấu. Thậm chí nhiều nhà trường còn chưa giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh.

Thêm vàođó, một số giáo viên chưa thực sựgương mẫu, đúng mực,có những hành vi xúc phạm, xâm hại học sinh. Hiện tượng đối xử không công bằng làm các em bức xúc rồi trở lên quậy phá như một cách lấy lại cân bằng.

Hơn nữa,việc lồng ghép dạy kỹ năng sống cho các em học sinh thông qua các môn học trên lớp có phần chưa đem lại hiệu quả.

Nguyên nhân từ xã hội

Do ảnh hưởng từ môi trường văn hóa bạo lực như phim ảnh, sách báo,game bạo lực , đồ chơi mang tính bạo lực ( kiếm,súng..). Các trò chơi trên mạng Internet có tới 77% là trò chơi là đánh nhau, giết người. Trên các phương tiện thông tin đại chúng và truyền thông các hình ảnh bạo lực xuất hiện quá nhiều trong khi chỉ đưa tin tuân theo các sự kiện đã và đang diễn ra, các bộ phim hành động kinh dị, xã hội đen đua nhau trình chiếu trên tivi, internet, hoặc phát tán qua đĩa. Các game hành động như Half-life, stra craft, võ lâm, cao bồi không gian... với các pha chém giết, chuyện đấu đá băng nhóm bang hội, thu hút số lượng đông các bạn trẻ, không tránh được những ảnh hưởng xấu của các hình ảnh bạo lực tới đầu óc của các em, khi mà gần như ngày nào cũng tiếp xúc với chúng. Tuổi trẻ có xu hướng bắt trước và thử nghiệm, vì thế việc các em làm theo những hình ảnh, hình tượng đó là hoàn toàn dể hiểu. Thêm nữa, giáo dục khuyết hụt, chỉ khuyến khích ganh đua, thi thố,nhưng lại không dạy các em biết kiềm chế cảm xúc nóng giận của bản thân, không được học các kỹ năng sống như kỹ năng chung sống hòa bình.

 

  1. Giải pháp giảm bạo lực học đường
  2. Cần nâng cao nhận thức về bạo lực học đường và cách phòng tránh bạo lực học đường cho học sinh, giáo viên và cả phụ huynh
  3. Cần có những biện pháp hiệu quả hơn với học sinh, đảm bảo tính răn đe
  4. Nâng cao vai trò của gia đình, để phụ huynh tham gia trực tiếp vào những chương trình giáo dục đạo đức cho học sinh
  5. Cần có những thang đánh giá đạo đức học sinh phù hợp hơn
  6. Cần thành lập ban tư vấn, ban nề nếp đảm bảo giáo dục, tư vấn và giải quyết kịp thời tình trạng bạo lực xảy ra của học sinh
  7. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa cần chú ý tác động trực tiếp đến học sinh, các hoạt động nhà trường tổ chức hiện nay đại trà, số đông nên hiệu quả giáo dục đến từng học sinh còn yếu
  8. Tuyên truyền những kiến thức về bạo lực học đường, biện pháp phòng tránh, ngăn chặn từ gia đình, nhà trường đến xã hội.

 

Nói cho cùng, việc phòng chống bạo lực học đường là hướng tới mục đích giáo dục đạo đức, xây dựng nhân cách cho thế hệ công dân tương lai.Đây là một nhiệm vụ không chỉ củariêng ai, mà là một nhiệm vụ hệ trọng, khó khăn, đòi hỏi sự ra quân, phối hợp đồng bộ của toàn xã hội. Nếu không, những nỗ lực chỉ riêng phía nhà trường, của các nhà giáo dù nhiệt thànhđến mấy cũng là đơn độc, rất dễ thất bại.